Administracija diskova i datotečnih sistema predstavlja jedan od ključnih zadataka Linux sistem administratora. Svaki server ili radna stanica oslanja se na pravilno konfigurirane diskove, particije i filesysteme kako bi sistem radio stabilno i sigurno. Linux nudi veliki broj alata za pregled diskova, kreiranje particija, montiranje datotečnih sistema, provjeru kapaciteta i održavanje filesystema. U nastavku donosimo 30 praktičnih Linux komandi koje svaki sistem administrator treba poznavati prilikom rada sa diskovima, particijama i filesystemima.
1. Pregled svih diskova
Primjer komande sa sintaksom:
$lsblk
Prikazuje diskove, particije i njihove mount tačke.
2. Detaljne informacije o diskovima
Primjer komande sa sintaksom:
$lsblk -f
Prikazuje filesistem tip i UUID
3. Pregled diskova i particija
Primjer komande sa sintaksom:
$fdisk -l
Prikazuje sve diskove i njihove particije.
4. Informacije o blok uređajima
Primjer komande sa sintaksom:
$blkid
Prikazuje UUID i file sistema.
5. Pregled mount tačaka
Primjer komande sa sintaksom:
$findmnt
Prikazuje trenutno montirane filesisteme.
6. Pregled slobodnog prostora
Primjer komande sa sintaksom:
$df -h
Prikazuje iskorištenost diskova u ljudski-čitljivom formatu.
7. Pregled veličine direktorija
Primjer komande sa sintaksom:
$du -sh /var/log
Prikazuje veličinu direktorija.
8. Analiza velikih direktorija
Primjer komande sa sintaksom:
$du -h --max-depth=1 /
Prikazuje veličinu direktorija na root nivou.
9. Pokretanje fdisk alata
Primjer komande sa sintaksom:
$fdisk /dev/sdb
Koristi se za kreiranje i upravljanje particijama.
10. Kreiranje particija sa parted
Primjer komande sa sintaksom:
$parted /dev/sdb
Napredni alat za upravljanje particijama.
11. Pregled particija sa parted
Primjer komande sa sintaksom:
$parted -l
Prikazuje sve diskove i particije.
12. Kreiranje ext4 filesystema
Primjer komande sa sintaksom:
$mkfs.ext4 /dev/sdb1
Formatira particiju kao ext4 filesistem.
13. Kreiranje xfs filesystema
Primjer komande sa sintaksom:
$mkfs.xfs /dev/sdb1
Formatira particiju kao XFS filesistem.
14. Kreiranje FAT filesystema
Primjer komande sa sintaksom:
$mkfs.vfat /dev/sdb1
Formatira particiju kao vfat filesistem.
15. Montiranje uređaja sa particijom /dev/sdb1
Primjer komande sa sintaksom:
$mount /dev/sdb1 /mnt
Montira uređaj /dev/sdb1 u direktorij /mnt.
16. Odmontiranje particije
Primjer komande sa particijom:
$umount /mnt
Odmontiranje filesistema.
17. Pregled montiranih filesystema
Primjer komande sa sintaksom:
$mount | grep sdb
Filtrira mount informacije
18. Pregled fstab konfiguracije
Primjer komande sa sintaksom:
$cat /etc/fstab
Prikazuje konfiguraciju automatskog montiranja.
19. Testiranje fstab konfiguracije
Primjer komande sa sintaksom:
$mount -a
Montira sve filesysteme definisane u /etc/fstab.
20. Provjera ext filesystema
Primjer komande sa sintaksom:
$fsck /dev/sdb1
Provjerava integritet filesistema.
21. Automatska popravka filesystema
Primjer komande sa sintaksom:
$fsck -y /dev/sdb1
Automatski popravlja greške
22. Informacije o ext filesystemu
Primjer komande sa sintaksom: $tune2fs -l /dev/sdb1
Prikazuje detaljne informacije o ext filesystemu.
23. Promjena labela filesystema
Primjer komande sa sintaksom:
$ex2label /dev/sdb1 backup
Mijenja naziv particije ili filesistema u ‘backup’.
24. Provjera UUID particije
Primjer komande sa sintaksom:
$blkid /dev/sdb1
Prikazuje UUID koji se koristi u fstab.
25. Pregled I/O aktivnosti diska
Primjer komande sa sintaksom:
$iostat
Prikazuje statistiku operacije diska.
26. Real-time pregled aktivnosti diska
Primjer komande sa sintaksom:
$iotop
Prikazuje procese koji koriste disk.
27. Provjera SMART statusa diska
Primjer komande sa sintaksom:
$smartctl -a /dev/sdb
Provjerava zdravlje diska.
28. Pregled disk usage po filesystemu
Primjer komande sa sintaksom:
$df -Th
Prikazuje tip filesistema I memorijsko zauzeće
29. Pronalaženje velikih datoteka
Primjer komande sa sinstaksom:
$find / -type f -size +1G
Pronalazi datoteke veće od 1GB
30. Praćenje disk promjena
Primjer komande sa sintaksom:
$watch df -h
Periodično prikazuje stanje disk prostora.
✅ Zaključak
Administracija diskova i datotečnih sistema predstavlja ključnu komponentu upravljanja Linux serverima. Komande poput lsblk, fdisk, mount, df, fsck i mkfs omogućavaju administratorima efikasnu kontrolu nad diskovima, particijama i filesystemima. Redovno praćenje stanja diskova i pravilno upravljanje prostorom pomaže u održavanju stabilnosti i performansi Linux sistema.
Nema komentara:
Objavi komentar